Lagom P64-koffiemolen

Als je eenmaal in de wereld van koffie en espressomachines bent gestapt, kom je er al snel achter dat de koffiemolen een van de belangrijkste dingen is. Tenminste, als je het beste uit je koffiebonen wilt halen. Alleen is een keuze maken nog niet zo makkelijk, want er zijn heel veel verschillende soorten koffiemolens.

Daarom hebben we besloten om een gebruiker te vragen zijn ervaringen met de Lagom P64 van Option-O met ons te delen.

Wat natuurlijk belangrijk is bij een koffiemolen, is dat het maalsel goed is. Maar als ik dezelfde vraag aan mijn vrouw zou stellen, dan zou zij antwoorden dat het geluid vele malen belangrijker is. Bij de Lagom P64 heb je beide in huis: een stille en goede maler.

Laten we nu maar snel verdergaan met het verslag van de gebruiker en zijn ervaringen. (Aan de schrijver: nog bedankt voor je uitgebreide verslag.)

Option-O P64

Afgelopen dinsdag ging ineens de deurbel en stond enigszins onverwacht de bezorger op de stoep met mijn lang verwachte nieuwe maler: de Option-O P64. Een flinke stap ten opzichte van de Niche Zero die ik nu 8 maanden heb. Maar mijn smaak was in die tijd dermate veranderd richting lichtere roasts dat ik wilde weten wat voor verschil een 'fast modern flat' zou kunnen maken. Enter de P64.

De maler

De P64 heeft ook de naam Lagom, wat in Scandinavië zoveel betekent als niet te veel en niet te weinig: precies genoeg. Dit is wat mij betreft dan ook een soort Goldilocks-maler. Je krijgt een platte maler van 64 mm die, als de verhalen kloppen, precies genoeg levert om hele heldere smaken in je koffie te krijgen.

Eind augustus bestelde ik de P64 op de website van Option-O. Hoewel de naam impliceert dat het een Scandinavisch merk is, komt Option-O uit Australië, maar de maler wordt gemaakt in China en daarvandaan ook verzonden. De batch zou half november worden verzonden, dus het was best lang wachten, wat nog iets vertraagd werd doordat de SSP-maalschijven vastzaten bij de douane. Uiteindelijk werd het dus begin december. Dat is een lange wachttijd, maar als je kijkt naar de malers van de Titan-klasse, is dat wel redelijk normaal. Het voordeel van de P64 is dat je hem altijd kunt bestellen en dus niet hoeft te F5'en om binnen een paar minuten de bestelling af te ronden (zoals bij Kafatek of de P100).

De kwaliteit is in elk detail prachtig. De maler zelf voelt zwaar aan en de accessoires zijn mooi en goed afgewerkt. Die accessoires bestaan uit: een RDT-spuitflesje, een WDT-tool, een funnel en een dosing cup in dezelfde kleur als de maler, en een klein bakje om je bonen in af te wegen. En hij is werkelijk fluisterstil, een van de redenen waarom ik hem heb gekozen. Zonder bonen hoor je bijna niet eens dat hij aanstaat; met bonen is het geluid nog steeds erg schappelijk en veel minder uitgesproken dan bij de Niche Zero.

Maalschijven

Bij de keuze voor deze maler zat er gelijk al een dilemma over de te kiezen maalschijven. Toen Option-O de P64 uitbracht, was er (naast de reguliere Italiaanse maalschijven) slechts een keuze tussen espressoschijven (HU) of filterschijven (Unimodal) van SSP. Die filterschijven, zo bleek, hadden zo'n unimodale verdeling (1 piek) in maalgraad, met zo weinig 'fines', dat ze niet geschikt leken voor het maken van espresso. Er kon niet genoeg druk opgebouwd worden, tenminste niet als je espresso maakt volgens het oude recept met ~30 seconden extractie en een ratio van 1:2. Daarom vroeg Option-O aan SSP om een variant te maken op die filterschijven, maar dan met net iets meer fijne koffie, zodat ze ook voor espresso geschikt werden. Die nieuwe unimodale maalschijven van 64 mm kregen de naam Multipurpose (MP) en zijn geschikt voor zowel filter als espresso. Ze kunnen goed mee in de wereld van de koffiemaler-titanen: they punch above their weight. In mijn zoektocht naar meer helderheid, naar een focus op het fruit in de koffie, was dat voor mij dus een makkelijke keuze. Een vriend die ervaring heeft met deze schijven en met de 98 mm SSP HU-schijven in zijn nieuwe P100, noemt de stijl vergelijkbaar, waarbij hij de 64 mm een 8–9 geeft als cijfer en de 98 mm een 9–10. We zitten hier dus al dik in de wereld van de diminishing returns.

Turbo!

Wat gelijk opvalt aan het maalsel, is dat het veel fluffier is. Met die MP-maalschijven kwam alleen dat oude adagium van espresso (30 seconden extractie, 9 bar, ratio 1:2) een beetje op losse schroeven te staan. Als je het beste uit deze maler wilt halen in deze configuratie, zul je opnieuw moeten leren hoe je espresso zet. In een paper van een jaar of 2 geleden werd gevonden dat die oude aanpak niet de enige manier was om espresso te maken. Hendon et al. vonden namelijk een 'tasty point', waarbij je veel grover maalt en in een veel kortere tijd, met een lagere druk en meer flow, een hogere extractie kunt bereiken. Die manier van espresso zetten heet dan ook de Hendon-turbo, of gewoon een turbo. Het grote voordeel van turbo's is dat je, omdat je grover maalt, minder last hebt van channeling en de shots veel consistenter worden (ook al zien ze er nogal lelijk uit) én dat de extractie hoger is dan bij fijnere maling.

Omdat deze unimodale maler sneller kan extraheren dan een conische maler of de klassieke platte maalschijven, is de turbo de perfecte manier om er koffie mee te maken. Dat staat alleen haaks op mijn aanpak bij mijn oude maler, een Niche Zero. De Niche is een conische maler, die makkelijker is in gebruik, een relatief lage retentie en een vrij brede verdeling in maalgraad heeft, en daardoor een grotere sweet spot om hem in te stellen. Ik heb de P64 nog maar kort, en toch zijn de verschillen nu al als dag en nacht. Lichter gebrande koffie vereist op de Niche een langere bloom om toch tot voldoende TDS te komen, of een langere ratio (denk aan een allongé). Hier kun je bij een lichte boon toe met een korte ratio, soms zelfs het klassieke 1:2. Daarbij word je beloond met een superfruitige espresso met veel helderheid (high clarity), ten koste van de textuur. Waar een espresso op de Niche soms wat erg scherpe randjes kon hebben, zijn de shots nu helderder en makkelijker te verteren.

Aangezien alles nu op losse schroeven lijkt te staan, staan de komende maanden in het teken van opnieuw leren espresso maken. Ik zal daarom te zijner tijd nog een update schrijven op deze eerste indruk.

Kleine toevoegingen

• Het geluid is nog steeds een stuk minder dan dat van de Niche: zonder bonen is hij echt fluisterstil en met bonen heel acceptabel. Ik heb een klein dekseltje ge-3D-print, en daarmee is hij tijdens het malen nog iets stiller. Wat wel gebeurt, is dat een stukje van een boon ergens blijft hangen en wat geluid blijft maken; even aan de adjustment ring draaien lost dat gelijk op.
• Na het malen (zachtjes) met de vlakke hand op de opening slaan zorgt ervoor dat de laatste beetjes maalsel eruit vallen. Al met al is de retentie echt heel laag. Bij medium bonen merk ik dat RDT (beetje sproeien) helpt tegen statische lading; bij lichtere bonen is dit niet nodig.
• Mijn voorkeur is langzaam verschoven naar steeds lichtere brandingen, maar af en toe maak ik ook nog wel eens een latte met een iets donkerdere branding. Bij deze maalschijven loop je dan snel aan tegen overextractie bij een ratio van 1:2, met een wat assige nasmaak als gevolg. De oplossing is zachter water en/of een kortere ratio, of, als dat mogelijk is op je apparaat, een lagere watertemperatuur.